Bảo tồn và phát huy văn hóa ẩm thực thời chiến giai đoạn 1954-1975 ở chiến trường miền Nam gắn với phát triển du lịch

Tóm tắt

Bài viết tập trung nghiên cứu vấn đề bảo tồn và phát huy văn hóa ẩm thực thời chiến giai đoạn 1954–1975 ở chiến trường miền Nam trong mối liên hệ với phát triển du lịch văn hóa hiện nay. Trên cơ sở tiếp cận liên ngành, tác giả xem văn hóa ẩm thực thời chiến không đơn thuần là hệ thống món ăn, mà là một chỉnh thể thực hành sinh tồn gắn với điều kiện chiến tranh, bao gồm canh tác cầm cự, khai thác tự nhiên tại chỗ, chế biến tối giản – cơ động, kỷ luật chia khẩu phần, kỹ thuật bảo quản và xử lý nước trong hoàn cảnh thiếu thốn và nguy hiểm thường trực. Thông qua việc phân tích hệ thống hồi ký, nhật ký, bút ký kháng chiến và các tư liệu lịch sử liên quan, bài viết làm rõ những giá trị đặc trưng của văn hóa ẩm thực thời chiến trên ba phương diện: cách canh tác, sản xuất và chế biến; cách ăn, uống và cách bảo quản lương thực, thực phẩm. Qua đó, văn hóa ẩm thực thời chiến được nhận diện như một lớp di sản văn hóa đặc thù, phản ánh năng lực thích nghi, tổ chức hậu cần, tinh thần kỷ luật tập thể và đạo lý sẻ chia của con người miền Nam trong chiến tranh. Từ kết quả nghiên cứu, bài viết đề xuất hệ giải pháp bảo tồn và phát huy theo hướng tiếp cận nhân văn và diễn giải lịch sử, nhấn mạnh việc chuẩn hóa tư liệu, hệ thống hóa tri thức ẩm thực thời chiến và chuyển các giá trị này thành nội dung giáo dục, trưng bày, trải nghiệm trong du lịch thay vì tái hiện gian khổ một cách cảm tính. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm tính xác thực của di sản, đồng thời tạo ra sản phẩm du lịch văn hóa có chiều sâu, qua đó thúc đẩy sự lan tỏa bền vững của giá trị văn hóa ẩm thực thời chiến trong đời sống đương đại.