Thực trạng và rào cản trong quản lý tài nguyên học liệu mở tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khu vực Tây Bắc Bộ

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích thực trạng và nhận diện các rào cản cốt lõi trong công tác quản lý tài nguyên học liệu mở (OER) tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc khu vực Tây Bắc bộ, Việt Nam. Thông qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp khảo sát định lượng trên 520 cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên và phỏng vấn sâu 12 cán bộ chủ chốt tại 04 trường cao đẳng công lập, nghiên cứu đã phác họa bức tranh toàn cảnh về quá trình chuyển đổi số tại khu vực này. Kết quả chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý: mặc dù nhận thức của đội ngũ về vai trò xã hội của OER rất cao (ĐTB=3.99), đặc biệt là khả năng giảm chi phí học tập và bản địa hóa tri thức, song năng lực thực thi lại hạn chế (ĐTB=2.26). Bài viết xác định bốn rào cản mang tính hệ thống đang kìm hãm sự phát triển OER, bao gồm: (1) khoảng trống pháp lý nghiêm trọng về sở hữu trí tuệ và quy trình cấp phép mở; (2) cơ chế tài chính và thi đua tạo ra động lực ngược, ưu tiên phương thức truyền thống; (3) hạ tầng công nghệ thiếu các tính năng chuyên biệt hỗ trợ OER; và (4) sự tồn tại của hệ thống chia sẻ phi chính thức qua mạng xã hội làm phân mảnh nguồn lực. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị về việc hoàn thiện khung chính sách cấp trường, đổi mới cơ chế động lực và chuyển đổi vai trò của thư viện nhằm thúc đẩy hệ sinh thái giáo dục mở bền vững.