Giá trị giáo dục nghệ thuật tạo hình trong điêu khắc chùa Khmer tại thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Chùa Khmer là một loại hình kiến trúc – nghệ thuật tôn giáo tiêu biểu của cộng đồng người Khmer Nam Bộ, trong đó hệ thống điêu khắc giữ vai trò quan trọng trong việc kiến tạo không gian thẩm mỹ, truyền tải giáo lý Phật giáo Nam tông Khmer và thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, các chùa Khmer được hình thành và tồn tại trong bối cảnh đô thị đa văn hóa, từ đó tạo nên những điều chỉnh linh hoạt về quy mô, chất liệu và phương thức tạo hình so với các trung tâm Khmer truyền thống ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Bài viết tập trung phân tích giá trị giáo dục di sản nghệ thuật tạo hình của hệ thống điêu khắc chùa Khmer tại Thành phố Hồ Chí Minh thông qua các phương diện: tổ chức không gian, hình khối, bố cục, đường nét, chất liệu và ý nghĩa biểu tượng. Trên cơ sở khảo sát thực địa, kết hợp phân tích mỹ thuật học và tiếp cận giáo dục di sản, nghiên cứu cho thấy điêu khắc chùa Khmer không chỉ là thành tố trang trí kiến trúc mà còn là nguồn học liệu trực quan quan trọng trong giáo dục mỹ thuật. Từ đó, bài viết đề xuất một mô hình giảng dạy theo hướng giáo dục di sản gắn với thực hành sáng tạo, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống và định hướng phát triển mỹ thuật ứng dụng trong bối cảnh đô thị hóa và toàn cầu hóa hiện nay.