Đánh giá chất lượng bài dịch viết Anh – Việt của sinh viên ngành ngôn ngữ Anh – Thực trạng và các giải pháp đề xuất

Các tác giả

  • Đỗ Tiến Đức Trường ĐHSP Hà Nội 2

Tóm tắt

Đánh giá chất lượng bản dịch đóng một vai trò quan trọng trong đào tạo biên dịch viên, vì nó không chỉ đánh giá năng lực ngôn ngữ của người học mà còn xác định các vấn đề thường gặp ảnh hưởng tới sự giao tiếp hiệu quả bằng ngôn ngữ. Nghiên cứu này xem xét bài dịch viết Anh – Việt của sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh năm cuối tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, tập trung vào các vấn đề thường gặp và các giải pháp khả thi. Các bài dịch của sinh viên từ các văn bản hoc thuật và các tư liệu xác thực được thu thập và phân tích dựa trên nội dung ý nghĩa, cách diễn đạt, lỗi trong dịch và sự nhất quán. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong khi sinh viên nói chung có kiến thức về từ vựng và nhận thức sâu về ngữ pháp, các em thường gặp khó khăn trong việc xử lý các yếu tố về văn hóa, diễn đạt thành ngữ, và sự thích ứng về văn phong. Vấn đề thường gặp nhất trong bài dịch của sinh viên là cách diễn đạt thiếu tự nhiên và không phù hợp với ngữ cảnh, tiếp đến là vấn đề về mặt nội dung ý nghĩa do dịch không chính xác hoặc hiểu nhầm. Một số nguyên nhân bao gồm dịch sát theo nghĩa đen, sử dụng sai sự kết hợp từ, và không diễn đạt được ý nghĩa ngữ dụng. Ngoài ra, một số sinh viên còn hạn chế trong nhận thức về các thể loại văn bản, dẫn tới sự không phù hợp về ngữ vực và giọng điệu, cùng với sự không nhất quán trong việc sử dụng một số thuật ngữ hay đại từ nhất định được lặp lại nhiều lần trong văn bản ngữ đích. Để giải quyết những vấn đề này, nghiên cứu đưa ra một số giải pháp có tính khả thi, như là chú trọng nhiều hơn tới sự phân tích đối chiếu giữa tiếng Anh và tiếng Việt, tập trung nhiều hơn vào ngữ cảnh và tăng cường cho sinh viên thực hành dịch văn bản thuộc nhiều thể loại khác nhau…. Bằng cách nêu bật điểm mạnh và điểm yếu trong bài dịch của sinh viên, cùng với các giải pháp đề xuất, nghiên cứu góp phần cải thiện kỹ năng dịch và nâng cao chất lượng bài dịch viết Anh – Việt của các em.

Tài liệu tham khảo

1. P. Newmark, A Textbook of Translation, London: Prentice Hall, 1988.

2. E. Nida, Towards a science of translating, Brill: Leiden, 1964.

3. W. Weber, Training Translators and Conference Interpreter, London: Bridgeford, 1968.

4. A.S.Hornby, A.P. Cowie, J.V. Lewis, Oxford Advanced Learner’s Encyclopedic Dictionary, Oxford: Oxford University Press, 1993.

5. 17 February 2025. [Online]. Available: http://www.pactranz.com/translation-quality. [Accessed 17 February 2025].

6. T.T. Dang, A Translation Quality Assessment of the first three chapters of the novel “The Da Vinci Code” by Do Thu Ha (2005) base on J. House’s model, University of Languages and International Studies, Unpublished MA thesis, 2012.

7. J.House, Translation quality assessment: A model revisited, Tubingen: Narr, 1997.

8. T.H.Trieu, Mô hình đánh giá chất lượng bản dịch và đề xuất đối với đánh giá dịch Anh - Việt, VNU Journal of Foreign Studies, vol. 33, no. 5, pp. 91-100, 2017a.

9. T.H. Trieu, Mô hình chức năng – dụng học trong đánh giá chất lượng bản dịch văn học: Từ lý thuyết tới thực tiễn áp dụng, VNU Journal of Foreign Studies, vol. 33, no. 4, pp. 37-46, 2017b.

10. J. House, Translation quality assessment: Past and present., New York: Routledge, 2015.

11. T.H. Trieu, Assessing the translation of person reference forms in a literary text: A case of Harry Porter's journey from English to Vietnamese, VNU Journal of Foreign Studies, vol. 35, no. 4, pp. 16-32, 2019.

12. J. Martin &. P. White, The language of evolution: Appraisal in English, New York: Palgrave Macmillan, 2005.

13. N.N.T. Nguyen &. T.K.T. Nguyen, Đánh giá chất lượng dịch trong đào tạo dịch thuật bậc đại học, HNUE Journal of Science, vol. 65, no. 7, pp. 37-47, 2020.

Tải xuống

Đã Xuất bản

06-04-2026

Cách trích dẫn

Đỗ Tiến Đức. (2026). Đánh giá chất lượng bài dịch viết Anh – Việt của sinh viên ngành ngôn ngữ Anh – Thực trạng và các giải pháp đề xuất. Tạp Chí Khoa học Trường ĐHSP Hà Nội 2: Chuyên San Khoa học Giáo dục, 1(05), 40. Truy vấn từ https://sjes.hpu2.edu.vn/index.php/journal/article/view/767