Khai thác các tín hiệu thẩm mĩ có tính biểu tượng của thành ngữ trong dạy học môn Cơ sở Văn hóa Việt Nam
Tóm tắt
Thành ngữ là một trong những đơn vị ngôn ngữ dân gian hàm súc, thể hiện sâu sắc cách tri nhận, tư duy nghệ thuật và hệ giá trị văn hóa của người Việt. Bài viết này hướng đến việc phân tích và khai thác các tín hiệu thẩm mỹ mang tính biểu tượng trong thành ngữ, từ đó đề xuất hướng ứng dụng vào giảng dạy học phần Cơ sở Văn hóa Việt Nam cho sinh viên. Trên cơ sở tổng hợp lý thuyết về tín hiệu thẩm mỹ và biểu tượng học, bài viết tiến hành phân tích các thành ngữ gắn với những đặc trưng nổi bật của văn hóa Việt như: văn hóa trồng lúa nước, điều kiện tự nhiên – môi trường, văn hóa làng xã và lối ứng xử trọng tình. Qua đó, bài viết làm nổi bật vai trò của thành ngữ không chỉ như chất liệu ngôn ngữ – văn hóa, mà còn là công cụ nghệ thuật giúp người học tiếp cận chiều sâu bản sắc văn hóa dân tộc. Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú phương pháp giảng dạy học phần Cơ sở Văn hóa Việt Nam theo hướng gắn kết ngôn ngữ – văn hóa – biểu tượng một cách sinh động và hiệu quả hơn.
Tài liệu tham khảo
1. Đỗ Hữu Châu (1990), Một số vấn đề về tín hiệu thẩm mỹ trong ngôn ngữ văn học, Tạp chí Ngôn ngữ, (1), tr.12–22.
2. Nguyễn Thị Bích Hằng (2020), Ứng dụng Ngữ học tri nhận trong giảng dạy thành ngữ tiếng Việt cho người nước ngoài, Tạp chí Khoa học Ngôn ngữ và Văn hóa, (số đặc biệt), tr.45–53.
3. Lê Trung Hoa (2004), Từ điển thành ngữ tiếng Việt, NXB Khoa học Xã hội,
Phân tích nguồn gốc, lớp nghĩa, hình tượng trong các thành ngữ.
4. Đỗ Việt Hùng, Nguyễn Thị Ngân Hoa, (2003), Phân tích phong cách ngôn ngữ trong tác phẩm văn học (ngôn từ - tác giả- hình tượng), Nxb ĐHSP.
5. Nguyễn Lai (1997), Những bài giảng về ngôn ngữ học đại cương, Nxb.ĐHQGHN
6. Lê Thị Lâm (2020), Tín hiệu thẩm mỹ trong ca dao – nhìn từ biểu tượng học, Tạp chí Khoa học Xã hội, 71(4), tr.105–112.
7. Trần Ngọc Thêm (2000), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục.
8. Trần Ngọc Thêm (2001), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, NXB TP.HCM,
9. F.de.Saussure (1973), Giáo trình ngôn ngữ học đại cương, Nxb.KHXH
10. Nguyễn Đức Tồn (2002), Ngôn ngữ với văn hóa và tư duy, NXB KHXH
11. Ngô Thị Thanh Thảo (2025), Ẩn dụ khái niệm trong thành ngữ tiếng Việt liên quan đến màu sắc, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM.
12. Trần Quốc Vượng (2006), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục
13. Hoàng Thị Yến (2017), Đặc trưng tín hiệu thẩm mĩ trong thành ngữ so sánh Tiếng Việt. Tạp chí nghiên cứu nước ngoài , Tập 33, số 5, tr.145-155, Đại học Đà Lạt.
14. Eco, Umberto (1976), A Theory of Semiotics, Indiana University Press.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép quốc tế Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 .



